جمع بين عام و خاص : جمع بين عام و خاص از موارد جمع عرفى ( - - ) جمع عرفى ) است كه دو دليل به ظاهر متعارض را جمع مىكند . اين كار با تقديم خاص بر عام محقق مىشود و در حقيقت خاص قرينه بر مراد از عام خواهد بود و اينكه مراد گوينده از عام همان خاص است ؛ هرچند بين اصوليان در منشأ تقديم خاص بر عام اختلاف است كه آيا منشأ ، قرينه و شاهد بودن خاص بر عام است يا تقديم اظهر يا نصّ بر ظاهر . 7 البته در مواردى كه ظهور عام قوىتر از ظهور خاص باشد ؛ به گونه‌اى كه از تخصيص ابا داشته باشد ، مانند آنكه عام در مقام امتنان وارد شده باشد ، عام مقدم بر خاص خواهد بود . 8 فحص از مخصص : از آنجا كه بسيارى از عمومات كتاب و سنّت به مخصص‌هاى منفصل تخصيص خورده‌اند ، از سوى اصوليان نقل اجماع شده بر اينكه عمل به عام قبل از فحص از مخصص و حصول اطمينان از عدم تخصيص ، جايز نيست . 9 تخصيص عام به مفهوم : بدون شك ، عام به دليلى كه به مفهوم موافقش مخصص عموم آن باشد ، تخصيص مىخورد ؛ زيرا ظهور مخصص نسبت به ظهور عام قوىتر است و نسبت به ظاهر حكم اظهر يا نصّ را دارد و ناگزير ، اظهر يا نصّ بر ظاهر مقدم مىشود ؛ اما اگر دليل خاص به مفهوم مخالفش مخصص عام باشد ، تخصيص يا عدم تخصيص عام به آن اختلافى است . منشأ آن اين است كه ظهور مفهوم مخالف به قوت ظهور منطوق و مفهوم موافق نيست ؛ از اين رو ، اختلاف شده در اينكه ظهور مفهوم مخالف خاص قوىتر از ظهور مفهوم موافق عام است تا بر آن مقدم شود ، يا اينكه ظهور عام قوىتر است تا عام مقدم گردد و يا ظهور هر دو در يك حد است . در نتيجه هيچ كدام بر ديگرى مقدم نمىشود و يا تقدم هر يك بر حسب موارد ، متفاوت است . برخى گفته‌اند : خاص از نظر عرف قرينه و شاهد بر مقصود از عام است و قرينه ، شرح دهندهء ذى القرينه و مفسر آن مىباشد